مهدی نوربخش در گفتگو با زیتون: جنگ ایران را تکه‌تکه خواهد کرد

زیتون ـ علی کلائی: تنش میان ایران و آمریکا در حدی تشدید شده که تحلیل‌گران و ناظران، هر روز منتظر رویدادی تازه، یا به بیان بهتر، ناگوارند. به نظر می‌رسد بخش‌هایی از حاکمیت هر دو کشور تلاش دارد تا از جنگ دوری کند و بخش‌هایی هم مشوق جنگ‌اند. سرنگونی پهپاد آمریکایی در خلیج فارس هم طی روزهای اخیر مزید بر علت شد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که تنها ده دقیقه پیش از حمله به سه پایگاه نظامی در ایران آن را متوقف کرده است.

با دکتر مهدی نوربخش، تحلیلگر سیاسی و استاد روابط خارجی و تجارت بین‌الملل دانشگاه هریسبرگ در آمریکا در این خصوص به گفتگو پرداخته و  پرسش‌هایی  را پیرامون احتمال جنگ میان ایران و آمریکا و خروج یا عدم خروج ایران از برجام و نتایج آن مطرح کردیم. دکتر نوربخش در این گفتگو با «زیتون» آغاز «هر جنگی در خاورمیانه» را «در هر لحظه‌ای» ممکن می‌داند اما به عقیده وی « پایان این جنگ مشخص نیست.»

این تحلیلگر سیاسی و استاد روابط خارجی همچنین با اشاره به تجربه بمباران دو شهر هیروشیما و ناکازاکی توسط آمریکا، پیش‌بینی می‎کند که «در جنگی در خاورمیانه ممکن است به جایی برسیم که از چیزهایی در این جنگ استفاده بشود که تا حال در جنگ‌های معمولی پس از جنگ دوم جهانی استفاده نشده است.» به گفته مهدی نوربخش «در وضعیت فعلی رفتارهای ایران بیش از آمریکا خطر جنگ را افزایش می دهد.»

Risultati immagini per ‫ایران آمریکا جنگ‬‎

متن کامل این گفتگو از پی می‌آید:

Continue reading “مهدی نوربخش در گفتگو با زیتون: جنگ ایران را تکه‌تکه خواهد کرد”
Advertisements

مهریه، سنتی دیروزین با تجربه ای امروزین

Image may contain: table, indoor and food

مرتضی هامونیان: جمله معروفی است که هنگام خطبه عقد در میان مسلمانان در ایران شنیده می شود. النِّکَاحُ سُنَّتِی فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِی فَلَیْسَ مِنِّی. می گویند حدیثی است نقل از پیامبر اسلام. عده ای علمای هر دو جریان اصلی در میان مسلمانان -یعنی شیعیان و اهل سنت- آن را امری فطری می دانند و البته گروه دیگری هم در سند حدیث به جد اشکال کرده اند و آن را ضعیف می پندارند. هرچه هست، به مانند همه آن چه که با وجود سندی ضعیف یا به فرض فطری بودن، برحسب تواتر بر زبان ها می چرخد و قطعی پنداشته می شود، این جمله آغازگر خطبه عقدی است که در سنت اسلامی خوانده می شود. عقدی که یکی از محکماتش “مهریه” است. کلمه ای که در قرآن، متن مقدس دین اسلام از آن سراغی نیست. در قرآن سخن از “صداق” آمده است. از مصدر “ص د ق” و بر معنای “صدق و درستی”. این مسئله در ادیان ابراهیمی سابقه دار است. در کیش یهود هم از “خطوبا” سخن به میان آمده است «که همسان ریشه خطبه به کسر اول یعنی خواستگاری است می داند و مهر را به خود زن تسلیم می کردند»(۱).

اما داستان انسان ایرانی از حمله اعراب به ایران و مسلمان شدن ایرانیان آغاز نمی شود. همان طور که گفته شد، پیش از حضور اسلام در ایران، یهودیان هم بودند و سنت مهریه یا همان خطوبا را داشتند. اما پرسشی که می توان کرد این است که آیا در ایران پیش از اسلام هم سخنی از مهریه به میان بوده است؟ فراموش نکنیم که مهریه نامی است که ما ایرانی ها بر “صداق” قرآنی نهاده ایم. یعنی کلمه ای از ریشه مهر و دوستی شاید در تلاش برای ترجمان صداق از مصدر صدق و درستی.

مسئله عام تر مهریه و موضوع کلی آن، عقدی به نام ازدواج است. پدیده و واقعیتی اجتماعی که تحت تاثیر فرهنگ و نقش و موقعیتی که در آن به سر می بریم  تنظیم می شود (۲). در تمام تعاریف ازدواج شناسایی آن به عنوان یک رابطه حقوقی و تبعیت آن از قواعد اجتماعی و آن چه ما آن را فرهنگ می دانیم دیده می شود. هم چنین در این تعاریف ازدواج به عنوان یک نهاد و کانون اجتماعی ملهم از سه منبع قانون، عقاید اجتماعی و اعتقادات مذهبی شناسایی و فهم می شود (۲).

ناظر به این تعریف و این گونه فهم از مسئله ازدواج و در تلاش به پاسخ به پرسش فوق مبنی بر جستار مسئله مهریه در تاریخ ایران پیش از اسلام، لاجرم می بایست پای دیانت غالب آن دوران در ایران، یعنی دیانت زرتشتی را به این مسئله باز کرد. قطعاً خوانندگان عزیز با نگارنده این سطور همراه اند که پیوند ازدواج در ایران پس از اسلام نیز کاملاً تحت تاثیر دیانت تازه مسلط شده قرار گرفته و قواعد و قوانین آن تحت تاثیر فرهنگ مسلط با ستون فقرات دین حاکم تغییر کرد. تغییری که نتیجه آن هم چنان در ایران امروز حضوری زنده دارد. گرچه تلاش می شود تا نگاه برابری خواهانه و به روزی به آن بشود و با فهم امروزین از “رابطه” میان دو انسان فهم شود، اما هم چنان نگاه و گفتمان مسلط، همان نگاه سنتی ملهم از دیانت غالب است.

Continue reading “مهریه، سنتی دیروزین با تجربه ای امروزین”

فاطمه ذوالقدر: مجلس در حال پیگیری برای تعدیل شرعی مهریه است

Image may contain: 2 people, text and closeup

علی کلائی: سیده فاطمه ذوالقدر، در دهمین دوره انتخابات مجلس، از لیست “ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان، گام دوم” در تهران وارد مجلس شورای اسلامی شده است. او فرزند سید مصطفی ذوالقدر نماینده مجلس دیگری است که از لیست امید و از حوزه انتخابیه هرمزگان به مجلس شورای اسلامی راه یافته است.

فاطمه ذوالقدر بارها در ارتباط با مسئله مهریه اظهار نظر کرده، خود را مخالف حذف مهریه خوانده و می گوید که مطالبه گر حقوق شرعی و قانونی زنان است. این نماینده مجلس در گفتگو با ماهنامه خط صلح نیز ضمن تکرار این مطالب اما، با توجه به افزایش قیمت سکه و افزایش ارزش مهریه های مبتنی بر سکه، بر لزوم تعدیل مهریه تاکید می کند و می گوید که با توجه به افزایش قسمت سکه «کسی که شش ماه پیش، ماهی یک سکه برای مهریه پرداخت می کرده است، اکنون ربع سکه پرداخت کند».

او هم چنین با تاکید بر لزوم فرهنگ سازی، از ضرورت آموزش های پیش از ازدواج می گوید و خبر می دهد که «در شهرهایی که طرح آموزش های پیش از ازدواج اجرایی شده، آمار طلاق بسیار پایین آمده است».

این نماینده اصلاح طلب مجلس دهم، از قوه قضاییه هم می خواهد که با تسریع پرونده های مربوط به مهریه و طرح آن ها خارج از نوبت رسیدگی، کمک کند تا بحث زندان در خصوص مسئله مهریه برای مردان پیش نیاید.

مشروح گفتگوی خط صلح با فاطمه ذوالقدر، نماینده مجلس شورای اسلامی را در ذیل می خوانید:

Continue reading “فاطمه ذوالقدر: مجلس در حال پیگیری برای تعدیل شرعی مهریه است”

چرا گِل و سیل نفسمان را برید؟

مرتضی هامونیان: تا لحظه قلمی شدن این کلمات و بنا به اعلام رسمی، ۷۶ کشته و حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان خسارت زده است. وزیر راه و شهرسازی می گوید که یازده هزار ابنیه فنی (از جمله پل ها و آب روها) و ۷۲۵ پل، یا تخریب شده و یا به آن ها آسیب کلی وارد آمده است.

از آن ۲۰ هزار میلیارد تومان، سهم وزارت راه سه هزار و دویست و پنجاه و سهم وزارت جهاد کشاورزی ۱۳ هزار میلیارد تومان خسارت است. (۱) و باید به این اعداد خسارت آب و برق ایجاد شده، خسارت به تاسیسات نفتی و واحدهای مسکونی در شهر و روستا را که یا نابود شده اند و یا نیازمند بازسازی اند هم اضافه کرد. روستاهایی که از بین رفته و دیگر چیزی بر جای نمانده است.

شاید در نگاه اول تعداد خسارات جانی رسمی فاجعه سیل نوروز امسال عدد کوچکی به نظر برسد. آن هم برای ملتی که در نوروز سال گذشته، ۲۱ هزار نفر تنها در تصادفات رانندگی تلفات داده است. (۲) اما به نظر می رسد که این عدد کشته شدگان هم دقیق نباشد. روستاهایی در مناطقی از استان لرستان (دستکم) از دست رفته که ثبت زمین شهری نبوده است. این نکته را می توان از گفتگو با ساکنین حال یا گذشته این استان دریافت. روستاهایی که تنها در ایام انتخابات با صندوق رای های سیار مواجه می شدند و در بقیه ایام سال، انگار برای استانداری و فرمانداری و بخشداری ها، وجود خارجی نداشته اند. از این میان هستند روستاهایی که تماماً از میان رفته اند. هستند روستاهایی که اصلاً از بلایی که بر سرشان در حال نازل شدن بوده، خبر نداشتند و به یک باره با حجم عظیم آب روبه رو شدند. آبی هم که تنها آب نبود. گِل بود و خصلت این گل این است که با توجه به چگالی چندبرابرش، کم تر سازه ای، بالاخص در آن مناطق خاص در برابر آن یارای مقاومت دارد. به این آمار، مفقودین را هم باید اضافه کرد. و هم چنین هزینه های آتی ساکنان دستکم سه استان گلستان، لرستان و خوزستان برای ساختن. ایضاً باید به شمار آورد هزینه های پزشکی و وضعیت فعلی آن ها را که هرآن چه بر سرشان می رود، از عواقب سیلی است که خانه شان را برانداخته است.

کشوری در اروپاست به نام هلند. از تمامی خاک این کشور، نصفش تنها چند فوت (هر فوت سی و نیم سانتی متر) از سطح دریا بالاتر است و ارتفاع بقیه کشور از سطح دریا منفی است. اما سال هاست که در برابر سیل آسیبی ندیده است و با یک سیل ناشی از بارندگی هرچند زیاد، بیش از نصف مملکتش درگیر نشده است. اضافه کنیم که ایران جزو مناطق گرم و خشک دنیا محسوب می شود و گودترین نقطه فلات ایران هم جایی است در بیابان لوت که ۱۱۷ متر از سطح دریا بالاتر است. (۳) اما یک سیل، هرچند گسترده و با دربرگیری ۲۰ استان کشور، چنین بلایی بر سر آن می آورد. آیا نباید پرسید که دلیل این آسیب پذیری چیست؟ و چه بر سر ایران آمده است که چنین در برابر این مسئله ضعیف است و شکننده؟

قطعاً نگارنده مدعی نیست که می تواند در یک مقال به تمامی دلایل مربوط به این مسئله بپردازد. اما شاید در نگاهی کلی بتوان چند مسئله مشخص را برجسته کرد.

Continue reading “چرا گِل و سیل نفسمان را برید؟”

دکتر برهان ریاضی: تخریب طبیعت خسارت آفرین شد

علی کلائی: سیل خانمان برانداز اخیر در بخش های زیادی از کشور قربانی گرفت. چه از زمین و چه از هموطنان. چه از جان و چه از مال ایشان. سیلی که مطابق معمول، ستادهای بحران از مواجه با آن شوکه شدند و تا به خود بجنبند و بحرانش را مدیریت کنند، ظاهرا سیل آن ها را مدیریت کرد.

اما چه شد که این سیل با چنین ابعادی راه افتاد و چندین استان کشور را درنوردید؟ دلایل علمی و نظری آن چه بود؟ چه بر سر خاک و پوشش گیاهی در ایران آمده است که بستر چنین سیلی را فراهم می کند؟ در این خصوص پرسش ها زیاد است و اما در فضایی که پرگویی در این خصوص سکه روز است، یافتن پاسخ های علمی و مبتنی بر دانش کار سهلی نیست. تلاش ما اما نتیجه داد و خط صلح امکان این را یافت که با دکتر برهان ریاضی، دکترای تخصصی مدیریت محیط زیست، استاد دانشگاه، پژوهشگر و کارشناس محیط زیست، در خصوص سیل و وضعیت محیط زیست کشور گفتگو داشته باشد.

دکتر ریاضی اما تنها بارش را دلیل این سیل نمی داند و می گوید که «بارش بیش از حد مزید بر علت شده است». او دلیل اصلی را تخریب پوشش گیاهی بر می شمرد. هم چنین با این استاد دانشگاه این پرسش مطرح کردیم که چرا ما فقط با آب مواجه نیستیم؟ چرا این همه گِل؟ و او از نابودی خاک در ایران برایمان گفت. این که مثلاً تمام آن چه به عنوان مرتع درجه یک در ایران وجود داشته، دیگر وجود ندارد و امروز دیگر از آن در ایران نشانی نیست.

این استاد بازنشسته سازمان محیط زیست هم چنین در خصوص مدیریت وضعیت موجود به خط صلح گفت که «لااقل باید ۲۰ سال مدیریت درست در طبیعت انجام شود و از تخریب دست برداریم، تا اگر ۲۰ سال بعد چنین بارشی داشتیم، آن وقت در امان باشیم. ما سال های سال مرتباً تخریب انجام داده ایم؛ طبیعت هم این گونه انتقام خواهد گرفت».

از نظر دکتر ریاضی، که سابقه مدیرعاملی، ریاست هیات مدیره و ریاست هیات موسس چندین نهاد محیط زیستی را در کارنامه خود دارد: «ما در منطقه خشک و نیمه خشک زندگی می کنیم، در چنین مناطقی بی نظمی در بارش یک قاعده است، یعنی ممکن است در دوره ای چند ساله (۳ الی ۴ سال) خشکسالی باشد و یک دفعه در دوره ای مثلاً ۲ ساله بارش های شدید و پی در پی داشته باشیم. این ها ویژگی های سرزمین ماست و بر آن واقف هستیم؛ منتهی مدیریت مبتنی بر این واقعیت در کشورمان وجود ندارد».

مشروح گفتگو با دکتر برهان ریاضی در ذیل از نظر شما می گذرد:

Continue reading “دکتر برهان ریاضی: تخریب طبیعت خسارت آفرین شد”

دکتر امیرباقر مدنی: برای حل معضل گرانی ها، دولت باید جلوی فساد را بگیرد


دکتر امیرباقر مدنی: برای حل معضل گرانی ها، دولت باید جلوی فساد را بگیرد/ علی کلائی

گفتگو از علی کلائی

امیر باقر مدنی، استاد کهنسال اقتصاد و اندیشمند ایرانی است که کتاب هایی چون “ژاپن چگونه ژاپن شد؟” و “موانع توسعه اقتصادی ایران (مقایسه با ژاپن)” را در کارنامه خود دارد و تاکنون مقالات بسیاری از او در روزنامه ها و نشریات معتبر داخل و خارج کشور منتشر شده است. وی در گفتگو با خط صلح در ارتباط با گرانی های اخیر و مشکلات اقتصادی کشور می گوید که علاوه بر تحریم های اقتصادی موجود، مسئله دزدی ها و فساد موجود در کشور هم هست که باید حل شود.

این استاد اقتصاد عقیده دارد که: «یکی از دلایل افزایش قیمت ها، چاپ اسکناس جدید از سوی دولت است». وی با انتقاد از مدیران اقتصادی کشور می گوید: «متاسفانه افرادی که واقعاً کار را بلد هستند، برسرکار نمی گذارند. آدم هایی را بر سر کار می آورند که تنها یک چیزهایی از اقتصاد می دانند و اما نه تجربه ای دارند و نه آگاهی کافی».

مشروح گفتگو با این اقتصاددان با سابقه در ذیل از نظر شما می گذرد:

Continue reading “دکتر امیرباقر مدنی: برای حل معضل گرانی ها، دولت باید جلوی فساد را بگیرد”

قصه کوپن و بازگشت سوال برانگیزش

Image may contain: one or more people and text

مرتضی هامونیان: چهار دهه پس از پیروزی انقلاب و در شرایطی که رهبری نظام بیانیه گام دوم انقلاب را می نویسد، باز نوایی دردآور اما آشنا به گوش می رسد. آنانی که دهه های اول انقلاب را به یاد دارند، کلمه کوپن -یا همان فارسی شده اش، کالابرگ- را به خاطر می آورند. کالابرگ های یک یا چند نفره ای که توسط ستاد بسیج اقتصادی در اختیار مردم قرار می گرفت تا مردم با آن ها سهم خود از کالاهای اساسی شان را دریافت کنند. هم چنین زندگی کردگان آن روزها، کوپن فروش های سطح شهر را هم به خاطر می آورند که با فریاد “کوپن کوپن” و نام بردن از کالای مورد نظر، با آن کاسبی می کردند و بازار سیاه راه می انداختند.

وزیر جهاد کشاورزی توزیع کوپن را، چهار دهه پس از انقلاب و این بار به دلیل گرانی شدید و کمبود گوشت رد می کند (۱)، اما مجلس طرح توزیع کالابرگ یا همان کوپن الکترونیکی را تصویب می کند و مجید کیانپور، نماینده دورود و ازنا و عضو کمیسیون عمران مجلس هم می گوید که «به دلیل عدم نظارت‌ کافی به سمت کوپنی شدن رفتیم». وی هم چنین دلیل تصویب چنین طرحی را این مسئله عنوان می کند که «هیچ ساز و کاری در توزیع کالاهای اساسی در کشور در این برهه از زمان وجود نداشت و در نتیجه بررسی‌های مجلس این بود که کالا به دست آن مصرف کننده اصلی که هدف توزیع این کالاهای اساسی است نمی رسد». (۲)

Continue reading “قصه کوپن و بازگشت سوال برانگیزش”