رجایی؛ حجتی برای زمین و زمان ما

علی کلائی: چهره‌شان را از روزهای نمایشگاه‌های کتاب در غرفه “گام نو” به‌خاطر می‌آورم؛ با همان لبخند همیشگی، آرام به سخنانت گوش می‌دهد؛ نقدت را می‌شنود و پاسخ می‌گوید. چهره‌شان را از روزهای جلسات مختلفی به‌خاطر دارم؛ با همان لبخند آرام و متین؛ لبخندی که البته هنوز بر چهره‌اش هست. چشمش را ستاندند اما لبخندش را نتوانستند از او بگیرند. آرامش و طمانینه‌اش را نتوانستند بگیرند. هنوز در همان یک چشم و در لبخندش، امید موج می‌زند و ایستادگی و صلابت.

در سریال مختارنامه در باب زخم چشم مختار از زبان او روایت می‌شود که «ردپایی جلوی چشمم نهاده‌اند تا هیچ وقت گمشان نکنم.» زخم چشم علیرضا رجایی نیز حکایت همین ردپاست. ردپایی این‌بار در برابر چشم مایی که نشسته‌ایم و نظاره می‌کنیم.

Continue reading “رجایی؛ حجتی برای زمین و زمان ما”

Advertisements

مدارای اسلام در برابر اقلیت ها – سید فرید العطاس

download18

اسپانیای تحت حاکمیت مسلمین یا منطقه اندلس تقریبا بین قرن ۸ تا ۱۱ میلادی به عنوان عصر طلایی تاریخی یهودیان شناخته می شود که یهودیان در فلسفه و فرهنگ پیشرفت های بسیاری کردند. در عصر و زمانه ای که یهودیان در بقیه سرزمینهای اروپا مورد آزار و اذیت قرار می گرفتند، یهودیان آندلس زندگی پر رونقی داشتند و حتی مناصب بالای دولتی را می توانستند اشغال کنند. امپراطوری عثمانی (۱۰۲۳-۱۲۹۹) از این حد مدارا هم فراتر رفت و با پذیرش اقلیت های غیر مسلمان امنیت و آزادی مذهبی ایشان را تضمین کرد.

بسیاری مسلمانان و غیر مسلمانان به صورتی یکسان و مانند هم معتقدند که اسلام دین صلح است و آن خشونتی که به نام اسلام مرتکب می شوند، به دلیل تحریفات و بدفهمی هایی است که از این دین رخ داده است.
همچنین هستند کسانی که بگویند اسلام در برابر ستیزه جویی و کشتارگری معتقدانش بی گناه نیست و او خود مقصر اصلی است.
آنها همیشه به آیاتی از قرآن استناد می کنند. آیاتی چون سوره ]مبارکه[ توبه آیه ۵: “پس آنگاه که ماههای مورد احترام گذشت، با مشرکان بجنگید و ایشان را بکشید هر جا ایشان را یافتید، بازداشتشان کنید، هر جا بودند محاصره شان کنید و در هر کمینگاهی بنشینید (در جنگ).”
مسئله بدتر و سخت تر این است که همیشه امکان یافتن موردی تاریخی از رفتار ظالمانه و زشت با مسیحیان از سوی مسلمانان وجود دارد.
یکی از این موارد در قرن یازدهم و در عصر ابوعلی منصور طارق الحکام خلیفه فاطمی روی داده است. الحاکم در غرب به دلیل رفتارهای ظالمانه و زشت و خشنش با اقلیت های مذهبی و دینی به عنوان “خلیفه دیوانه” مشهور است. اذیت و آزار مسیحیان و یهودیان در عهد او و از سال ۱۰۰۴ پس از میلاد آغاز شد. او مقرر داشت که مسیحیان حق جشن گرفتن عید پاک ] از اعیاد بزرگ مسیحیان[ را ندارند. Continue reading “مدارای اسلام در برابر اقلیت ها – سید فرید العطاس”

سلفی گری٬ تهدیدی برای صلح – سید فرید العطاس

246191_982

ریشه های افراط گرایی امروز را می توان در قرن هجدم میلادی و در شبه جزیره عربستان پیدا کرد. بنیانگذار وهابیت به عنوان یکی از گرایشات سلفی گری یعنی محمد ابن عبدالوهاب (۱۷۰۳ تا ۱۷۹۲ میلادی) خود را در قامت بازگرداننده اعراب به اندیشه اصیل توحیدی اسلامی می دید.

این یک حقیقت است که اعمال زیادی از جمله خشونت های فیزیکی و کلامی به نام اسلام در حال انجام است. بنابراین و در ابتدا توضیح این نکته ضروری به نظر می رسد که مشکل و مسئله در درون دین اسلام نهفته نیست. بلکه در جهت گیری ها و رویکردهای خاصی است که در میان مسلمین جریان دارد.
یکی از این جهت گیری ها و رویکردهای خاص سلفی گری است. همه سلفی ها اهل عدم مدارا و تحمل و خشونت ورزی نیستند. اما برخی از ایشان بصورت فردی یا گروهی در برابر کسانی که رفتارها و رویکردهای زندگیشان با ایشان تفاوت دارند رویکردهای به شدت ضد مدارا و تساهل و تسامح دارند و آنها را اعمال می کنند. این عدم تساهل و تسامح گاه به صورت خشونت های فرقه‌ای پدیدار، فهمیده و درک می شود.
در اندونزی و مالزی این رفتارهای خشونت آمیز و آزار و اذیت علیه اقلیت شیعه انجام می شوند و این اقلیت مشمول این مسئله و این نوع رفتار قرار می گیرند. اهل سنت و شیعیان دو بخش اصلی مسلمین را تشکیل می دهند. اهل سنت در جهان اسلام در اکثریت هستند. این تفکیک و تقسیم بندی در قرون اولیه و بر مبنای دو رویکرد و تجربه و فهم متفاوت تاریخی و رقیب در باب جانشینی جضرت محمد (ص) در جامعه مسلمین پس از رحلت ایشان شکل گرفت. Continue reading “سلفی گری٬ تهدیدی برای صلح – سید فرید العطاس”

چرا مسلمانان باید بتوانند فیلم “نوح” را ببینند؟

مصطفی آکیول

ترجمه: علی کلائی

چیزی که مرا به این مسئله توجه داد و در جهان اسلام در وضعیت مدرن دیدم، گرایش به ممنوعیت همه چیز از جمله فیلم ها، کتابها، توئیت ها و چیزهایی از این قبیل است با این بهانه که با اسلام در تضاد است. این رویکرد استبدادگرایانه دراسلام حداقل از دیدگاه کسانی که به این دیانت باور دارند به رسمیت شناخته نشده است. این مسئله تنها مسلمانان را بی اطلاع و ساده لوح در واکنش هایشان نگاه می دارد. برای مخالفت مدلل با امری پس از همه چیز شما باید در ابتدا بدانید آن چیز چیست.

مقدمه مترجم: انگیزه ترجمه این مقاله برای من آن چیزی بود که در قبال فیلم رستاخیز و به تصویر کشیده شدن چهره عباس ابن علی روی داد. اینکه مذهبی های سنتی ما، مراجع و بخش های مذهبی سنتی جامعه به این مسئله حساس بودند و رویکردی منفی به این ماجرا داشتند. فیلم نوح اثر آرونوفسکی هم چنین واکنشی را در جهان اسلام برانگیخته است. باقی بحث را در نگاشته مصطفی آکیول نویسنده و روزنامه نگار اهل ترکیه و منتقد بنیادگرایی اسلامی بخوانید.

Continue reading “چرا مسلمانان باید بتوانند فیلم “نوح” را ببینند؟”

سحرگاه خونین ، ۴۰ سال پیش

201541619718882423111_علی-باکری-محمد-بازرگانی-علی-میهندوست-ناصر-صادق.jpg

علی کلائی

در هم امروزی که

“عشق” ، فروکشیده

“منش” ، گمگشته

و

“روش” ، پر ریخته

است،

عنایت به روایت زیست کوته طول اما خوش عرض و عمق مردان “میانه” ، از گونه اینان؛

عهد دار

ز مهر سرشار

آگه رهسپار

تلنگری است بر تارها و بر پودهای ذهن ما (۱)

و روزگار به چهار دهه رسید. چهار دهه از پرواز رقص کنان شما جوان اولان، شما اهل انسان، اهل آبادان و وجود داشتگان.

چهار دهه از آن سحرگاه گذشت. سحرگاه میدان چیتگر. جان شما و سینه ستبرتان و مسلسل دژخیم. انسانیت و صبر و عشق در برابرتان سر تسلیم و تعظیم فرود آورد. شما که افتخارداران اهل فدای زمانه ما هستید. نامهایی برای همه زمانها و مکانها و معلمان عشق و فدا و مجاهدت برای آزادی و برابری و برای انسان به عنوان سوژه اساسی تمام هستی و تاریخ.

سحرگاه ۳۰ فروردین ۱۳۵۱٫ میدان چیتگر. چهار عاشق سینه ستبر در برابر جوخه اعدام. علی میهن دوست، محمد بازرگانی، علی (بهروز) باکری و ناصر صادق. صبح‌گاه پرواز مردان مرد زمانه و معلمان همه زمان‌ها. Continue reading “سحرگاه خونین ، ۴۰ سال پیش”

دکتر سحابی، معلم اخلاق و انسانیت

صبحگاه یکی از روزهای آخرین فروردین ۱۳۸۱٫ از منزل خارج می شوم به قصد دانشگاه. سر خیابان محل زندگی و دکه روزنامه فروشی. خشکم می زند و اشک هاله چشم می شود و جهان مواج می گردد. تیتر روزنامه ها این است : دکتر یدالله سحابی درگذشت.

از رحلت او ده سال گذشت. از آن صبح خبر رحلت و یاد روزهایی که در حسینیه ارشاد زیارتش کرده بودیم و دیده بودیم که سخن می گوید و البته من نوزده ساله آن روز نمی دانستم که این مرد بزرگ را شناختن آسان نیست و اون یکی از حجج انسانیت در زمانه معاصر ماست.

541404_239

یدالله سحابی را به عنوان یک فعال سیاسی اخلاق گرا، استبداد و استعمار و استثمار ستیز دانسته اند. همچنین او را یک روشنفکر دینی می دانند که به حق نیز چنین است. در این روزهای سالگرد رحلتش از فعالیت های او، سیاست ورزی اخلاقی اش و نوگرایی دینی اش بسیار گفته اند و نوشته اند. از نامه اش به علی خامنه ای در همین اواخر عمر تا فعالیت هایش پس از کودتای ۲۸ مرداد در نهضت مقاومت ملی ایران و بعد نهضت آزادی ایران و سالها زندان و مصیبت. از حق طلبی های روزهای پس از پیروزی انقلاب ضد سلطنتی بهمن ۵۷ تا خانه نشینی و فحش شنیدن ها در مجلس به همراه یاران و روزهای غم بار پسینش. Continue reading “دکتر سحابی، معلم اخلاق و انسانیت”