کارگران در ایران زیر شاخص نابودی


کارگران در ایران زیر شاخص نابودی/ مرتضی هامونیان

مرتضی هامونیان – خط صلح: در زمان نوشتن این کلمات، هنوز لایحه بودجه ۹۸ به مجلس شورای اسلامی ارائه نشده است. اما کاظم جلالی، رئیس مرکز پژوهش های مجلس گفته است که در ارتباط با حقوق کارگران و کارمندان در سال آتی دو نظر مطرح است. یکی این که این حقوق ها ۲۰ درصد افزایش پیدا کند و دیگر آن که این حقوق به صورت پلکانی افزایش یابد. (۱)

دقیقاً در همین شرایط که مجلسی ها و دولت در خصوص چگونگی افزایش حقوق کارگران و کارمندان در حال بحث و چانه زنی هستند، کارشناسان، خط فقر را در تهران، بسیار بیش از ۲۵ درصد ارزیابی می کنند. مرکز پژوهش های مجلس اعلام کرده است که «بالاترین خط فقر ماهیانه برای شهرستان تهران به دست آمده که در سال ۱۳۹۵ برای یک خانوار چهار نفره دو میلیون و ۷۶ هزار تومان محاسبه شده و در تابستان ۱۳۹۷ در حدود دو میلیون و ۷۲۸ هزار تومان برآورد شده است». (۲)

از سویی دیگر اما انگار این رقم بسیار فراتر از این عددهاست. ناصر چمنی، نایب رئیس کانون عالی انجمن های صنفی کارگران  از کاهش یک میلیون و صد و هشتاد هزار تومانی رقم سبد معیشت کارگران نسبت به سال گذشته خبر داده و می گوید که «سال گذشته و قبل از تصویب دستمزد کارگران،‌ رقم هزینه سبد معیشت خانوار کارگری دو میلیون و ۴۸۰ هزار تومان بود که بعد از عید و با شروع نوسانات نرخ ارز، فاصله بین حداقل مزد کارگران و تورم بیش تر شد و قدرت خرید کارگران به شدت کاهش پیدا کرد؛ به نحوی که اکنون این فاصله به رقم یک میلیون و ۱۸۰ هزار تومان رسیده و هزینه ماهانه سبد معیشت خانوارهای کارگری به بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است».(۳) اما انگار همین عدد و رقم های مسئولان کانون عالی نیز آن چنان دقیق نیست و بین علما اختلاف است. بیش از یک ماه بعد از نایب رئیس، ابوالفضل فتح الهی، رئیس این کانون نسبت عقب افتادن مزدی کارگران و سبد معیشتی را عددی معادل یک و نیم میلیون تومان برآورد می کند و البته به گفته وزیر کار استناد کرده و اعلام کرده است که «بخشی از عقب ماندگی و ترمیم مزد کارگران را باید کارفرمایان بپذیرند و بخشی دیگر را دولت متقبل می‌شود».(۴)

با صاحب کارش صحبت کردم. گفت که کارگرش ساکن چهاردانگه تهران است، با زن و بچه. بچه اش دو سال و نیمه است و حالا حالاها کار دارد تا وقت مدرسه رفتنش برسد و اما الان لباس می خواهد و غذا و زندگی و تربیت. پدرش اما کارگری می کند. با حقوق پایه ماهی یک میلیون و پانصد هزار تومان. اضافه کارش هم ساعتی ۱۰ هزار تومان طی کرده و اضافه هم می ایستد تا خرج زن و بچه را در بیاورد. عدد یک میلیون و نیم تا اعدادی که رئیس و نایب رئیس کانون عالی انجمن های صنفی کارگران می گویند، فاصله ای معنی دار دارد. یعنی این کارگر با زن و بچه و با حقوقی با فاصله بسیار با آن چه که روسای کانونی به نام کارگران می گویند، در حال زندگی است. و تنها به او وعده داده می شود که این عقب ماندگی را جبران خواهند کرد. کی و چه زمانی اش البته مشخص نیست.

Continue reading “کارگران در ایران زیر شاخص نابودی”
Advertisements

شوراهای صنفی، مرحله ای نو در جنبش دانشجویی


شوراهای صنفی، مرحله ای نو در جنبش دانشجویی/ مرتضی هامونیان

مرتضی هامونیان: به عنوان یکی از نیروهای نوظهور اما پرتوان جنبش دانشجویی، بارها در مواضعشان بر غیرسیاسی بودن خود تاکید کرده اند. بارها به صراحت اعلام کرده اند که نه درگیر بازی جناح های سیاسی داخلی هستند و نه هیچ گونه ارتباطی با جریان ها و گروه های سیاسی خارج از کشور دارند. گفته اند که «به واسطه درهم تنیدگی و پیچیدگی روابط اجتماعی و فراروی اثر سیاست گذاری های کلان از سطح دانشگاه، طبیعتاً مطالبات صنفی-معیشتی دانشجویان با مطالبات صنفی معلمان، پرستاران، کارگران و سایر اقشار زحمتکش و فرودست جامعه پیوند می خورد و این بخشی بدیهی از کنش نقادانه و فعالانه نمایندگانی است که مطالبات بدنه دانشجویی خود را به صورت علمی در سطوح کلان اقتصادی ـ سیاسی بررسی و تشریح می کنند». (۱)

بر این عهدشان هم پای فشرده اند. هم از هم صنفیِ دانشجوی زندانی خودشان که بازداشت شده دفاع کرده اند، هم تابلوی “کارگران زندانی را آزاد کنید” بالا برده اند و هم در کنار معلمان به پا خواسته ایستاده اند. در اعلام همبستگی، دانشجویان دانشگاه تهران با کارگران هفت تپه بر خصوصی سازی ها شوریده اند و گفته اند که «ورشکستگی هفت تپه آینه ای از ورشکستگی آموزش عالی است. سیاست هایی که با خصوصی سازی، هفت تپه و کارگرانش را به ورشکستگی کشاندند، درون دانشگاه ها پیامدهایی مصیبت بار به دنبال داشته اند». (۲)

از نگاه آنها پولی شدن دانشگاه ها و کاهش کیفیت علمی آموزش عالی در کنار «دور افتادن مطالعات دانشگاهی از نیازها و مطالبات مردم و تبدیل آن به ابزار سودآوری سرمایه و اعمال کنترل بر کار، و دلمردگی فضای دانشگاه ها»(۲) از جمله سیاست هایی است که به وضعیت موجود دامن زده و موجبات اعتراض ها را فراهم آورده است.

برای ایشان این مسائل عامل تبعیض مستمر در عرصه آموزش عالی در ایران بوده است. آنها خواسته هایشان هم همیشه مشخص بوده. در بیانیه هایشان خواست های صنفی را مطرح کرده اند و از سیاسی کاری حذر داشته اند. از افزایش سنوات رایگان تا مسئله ظرفیت خوابگاه ها و توزیع غذای در آن ها، تا -همانطور که گفته شد- مسئله پولی سازی و خصوصی سازی دانشگاه ها. این ها نگاه و خواست آن چیزی است که به نام شوراهای صنفی دانشجویان کشور شناخته شده. (۲)

Continue reading “شوراهای صنفی، مرحله ای نو در جنبش دانشجویی”

لزوم مطالبه عمومی برای بودجه آموزش و پرورش از سازمان برنامه و بودجه؛ در گفتگو با فرهاد فلاحتی، نماینده مجلس


لزوم مطالبه عمومی برای بودجه آموزش و پرورش از سازمان برنامه و بودجه؛ در گفتگو با فرهاد فلاحتی، نماینده مجلس

مرتضی هامونیان: فرهاد فلاحتی، نماینده قائنات از استان خراسان جنوبی، عضو فراکسیون ولایت و عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات دوره دهم مجلس شورای اسلامی است.

این نماینده مجلس در گفتگوی کوتاه خود با خط صلح از در کانکس درس خواندن برخی از محصلان در حوزه انتخابیه اش سخن گفت اعلام کرد: «دولت اعتبارات مربوط به آموزش و پرورش را جزو اولویت های اولشان به حساب نمی آورد».

او هم چنین با اشاره به مسئله کسری بودجه در آموزش و پرورش گفت که: «باید یک مطالبه عمومی از سازمان برنامه و بودجه انجام شود و البته پیگیری های جدی در خود وزارت آموزش و پرورش هم لازم است در مورد این قضیه صورت گیرد».

متن گفتگوی مذکور در ذیل از نظرتان می گذرد:

Continue reading “لزوم مطالبه عمومی برای بودجه آموزش و پرورش از سازمان برنامه و بودجه؛ در گفتگو با فرهاد فلاحتی، نماینده مجلس”

بررسی گزارش اخیر مرکز پژوهش های مجلس در خصوص حجاب؛ در گفتگو با ناهید توسلی

 

بررسی گزارش اخیر مرکز پژوهش های مجلس در خصوص حجاب؛ در گفتگو با ناهید توسلی

مرتضی هامونیان: «یک سوم از زنان ایرانی حجاب اسلامی را رعایت می کنند و دو سوم آن ها، اصطلاحاً بد حجاب هستند». این نقل وبسایت تحلیلی خبری “عصر ایران” از گزارش اخیر مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی است. انتشار این گزارش اما بار دیگر مسئله حجاب اجباری و جمع بندی حاکمیتی از این مسئله را به بحثی مطرح در محافل نظری تبدیل کرد.

ماهنامه “خط صلح” نیز تلاش کرد تا با محوریت این گزارش با جامعه شناسان و فعالین و پژوهشگران حقوق زنان در ایران تماس گرفته و نظر و نگاه ایشان را در این خصوص جویا شود و سرانجام تلاش ما برای گفتگو با دکتر ناهید توسلی، جامعه شناس، نویسنده، پژوهشگر و کنشگر حقوق زنان که مدیر مسئولی مجله ادبی، فرهنگی، هنری نافه را نیز بر عهده دارد به ثمر نشست. ایشان البته با نگاهی تاریخی به مسئله حجاب، آن را واقعیتی خوانده و مصرانه تاکید کرده اند که «روشنفکر و شهروند منصف و بی طرفی که در جوامع دینی و اسلامی می زید، باید این واقعیت ها را در سطح جامعه اش بپذیرد به ویژه این که خودِ حاکمیت در پی تصحیح و ترمیم موارد مشکل زای آن هست».

این جامعه شناس هم چنین پرداختن مرکز پژوهش های مجلس به مسئله حجاب را این گونه فهم می کند که «به نظر من همین قدر که جمهوری اسلامی به مسئله حجاب پرداخته است، خود نشان از تمایل و پذیرفتن باور به اصلاح و روزآمد کردن تفسیر و تاویل این دستور دینی دارد».

مشروح گفتگو با دکتر ناهید توسلی را در ذیل می خوانید:

Continue reading “بررسی گزارش اخیر مرکز پژوهش های مجلس در خصوص حجاب؛ در گفتگو با ناهید توسلی”

تبصره ای جنجالی و بر خلاف همه اصول


تبصره ای جنجالی و بر خلاف همه اصول/ مرتضی هامونیان

مرتضی هامونیان: همواره اصلاح قوانین موجود، بالاخص در عرصه قضایی فراز و نشیب های خاص خود را داشته است؛ به طور خاص تر در ایران تنها ۱۱۲ سال پس از انقلاب مشروطه. انقلابی که یکی از اصلی ترین مطالباتش تاسیس عدالت خانه بود. فرمانش را مظفرالدین شاه قاجار صادر کرد و اما هیچ گاه زمانی فراهم نیامد که بشود گفت در ایران پسا انقلاب مشروطه و پس از آن در ایران پسا انقلاب بهمن ۵۷، امری به نام عدالت خانه مستقل از حاکمیت و مدافع حقوق مردم برقرار بوده باشد. کما این که امروز و پس از ۱۱۲ سال، اصحاب قوه قضاییه خود را حامیان حق نظام می دانند و نه مردم.

اما همین دستگاه قضایی نیم بند، مفاهیمی جدید را وارد دستگاه معنایی مردمان کرد. مفهوم وکیل و وکیل مدافع یکی از آن ها بود. گرچه مسئله وکالت در فقه شیعه سابقه ای طولانی دارد، اما مفهوم وکالت در حقوق جدید و حضورش در ایران را باید پس از مشروطه و زاده شدن عدلیه و دادگستری مدرن، به همت بزرگانی چون علی اکبر خان داور ردیابی کرد. اما این مسئله در طول تمام سال های پسامشروطه تا امروز و بالاخص در پرونده هایی که موسوم به پرونده های سیاسی و امنیتی است، توسط حاکمیت ها مورد خدشه قرار گرفته است. در عصر پهلوی اول که با حضور پزشک احمدی ها و سرپاس مختاری ها، قصه دادگاه و عدلیه، بالاخص در چنین مسائلی که با امر سیاست و قدرت حاکمان برتخت نشسته عجین شده، بیش تر به شوخی نزدیک بود. در عصر پهلوی دوم اما دادگستری مستقل توانست رخت خویش را از آب حاکمیت برکشد و به همین دلیل حاکمیت مجبور شد که دادگاه های مخالفین حکومت را به ارتشیان بسپارد و مخالفین و منتقدین را نه در دادگستری تقریباً مستقل و عرفی زمانه، که در دادگاه های نظامی محاکمه و به اعدام و احکام ضدانسانی محکوم کند. خصلت اکثریت این دادگاه ها اما انتصابی بودن وکیل مدافع متهم و نبودن امکان انتخاب از میان وکلای مستقل بود.

انقلاب ۵۷ اما همین دادگستری در تلاش برای استقلال را هم برهم ریخت و این بار به نام دین رخت حاکمیت در دستگاه قضا پهن شد. دادگاه های انقلاب برپا شد و کل قصه مفهومی به نام وکیل مدافع جمع شد. اسدالله لاجوردی، دادستان انقلاب تهران در آن ایام گفته بود که «وقتی متهم ضدانقلاب است نباید وکیل داشته باشد، متهم سیاسی همین که دستگیر شد، حتماً مورد دارد. پس وکیل نباید وارد روندی شود که به متهم یاری کند». (۱)

Continue reading “تبصره ای جنجالی و بر خلاف همه اصول”

جسد ستیزی، آشنای دیروز و امروز ما


جسد ستیزی، آشنای دیروز و امروز ما/ مرتضی هامونیان

مرتضی هامونیان: پیکری منسوب به رضا شاه در باغ طوطی شاه عبدالعظیم حسنی کشف شد. این پیکر اما یادآور رفتاری بود که شیخ صادق خلخالی، اولین حاکم شرع دادگاه های انقلاب در ایران پس از انقلاب با مقبره سرسلسله پهلوی کرد، آن را تخریب کرد و اما هیچ گاه به پیکر رضا خان دست نیافت. این رفتار خلخالی در آن سال و رفتارهای اخیر با مومیایی منسوب، اما می تواند این پرسش را به ذهن متبادر کند که آیا در گذشته ایران زمین هم چنین سابقه ای از چنین برخوردهایی با پیکر حاکمان پیشین توسط حاکمان زمان وجود داشته است؟ آیا رفتار خلخالی و رفتارهای جمهوری اسلامی با پیکر مخالفین (فوت شده یا اعدام شده) پس از آن نمونه ای خاص از یک منش و رفتار است و یا مسبوق به سابقه است؟

گرچه شرح و بسط این گونه رفتارها قطعاً مجالی بسیار موسع می طلبد و شاید جای آن باشد که در این خصوص پژوهش تاریخی مبسوطی انجام شود، اما کوتاه سخن آن که پاسخ به سوال فوق از جنس تائید است. درست یا نادرست، تاریخ ایران پر است از چنین رفتارهایی که حاکمان تازه با پیکر حاکمان پیشین کرده اند. یا حاکمان سوار بر تخت قدرت با پیکر مخالفان خود. آنان از سر خشم، کینه و عناد از پیکر حاکمان پیشین یا مخالفان خود نگذشته اند و آن چه توانستند انجام دادند تا به خیال خود مرهمی بر خشم خود بیابند و دلی خنک سازند! که قطعاً خشونت و انتقام هیچ گاه خنک کننده و مرهم گذارنده دل کسی نبوده و نخواهد بود. بماند که این حاکمان زمانه در هر عصری، خود از خشن ترین ها بوده اند و اگر دستشان آمده، از کشته پشته ساختند.

 شاید یکی از مشهورترین این روایت ها، روایت برخورد سرسلسله قاجار با پیکر بنیادگذار سلسله زندیه باشد. آن جا که به گزارش تاریخ، آغا محمد خان قاجار، «استخوان کریم‌ خان را از قبر بیرون آورده به طهران برد و… در آستانه سرای سلطنت دفن کرد تا به خیال خود هر روز استخوان های دشمنان را پامال کرده باشد». (۱)

Continue reading “جسد ستیزی، آشنای دیروز و امروز ما”

عباس میلانی: مسئول اصلی رفتارهای غیردمکراتیک، مستبدِ خشن است


عباس میلانی: مسئول اصلی رفتارهای غیردمکراتیک، مستبدِ خشن است/ مرتضی هامونیان

مرتضی هامونیان: دکتر عباس میلانی، نظریه پرداز، مورخ و نویسنده ایرانی ساکن ایالت کالیفرنیای امریکا است که مدیریت برنامه مطالعات ایرانی در دانشگاه استنفورد را بر عهده داشته و هم چنین یکی از سرپرستان پروژه دموکراسی ایران در موسسه هوور است. از جمله کتاب های او می توان به “معمای هویدا”، “تجدد و تجدد ستیزی در ایران” و “معمای شاه” اشاره کرد.

دکتر میلانی در گفتگو با خط صلح در رابطه با اعتراضات سراسری دی ماه ضمن تاکید بر این که “رژیم ایران با نافرمانی مدنی مجبور به عقب نشینی خواهد شد”، می گوید: “آن هایی که در محکوم کردن آن خشونت ها، فقط به مردم انتقاد می کردند، اما به دستگاه خشونت نهادینه شده رژیم که باعث کشته و بازداشت شدن هزاران نفر شد، خرده نمی گرفتند، آن فجایع را نادیده گرفتند”.

مشروح گفتگوی “خط صلح” با عباس میلانی در خصوص “اعتراضات سراسری دی ماه ۹۶” در ذیل از نظرتان می گذرد.

Continue reading “عباس میلانی: مسئول اصلی رفتارهای غیردمکراتیک، مستبدِ خشن است”